In het spotlicht: Johan Boonekamp

Dirigent in het sociaal domein

“Wees nieuwsgierig naar elkaar. Zeg wat je nodig hebt. En heb het lef om vertrouwde werkwijzen ter discussie te stellen.” Dat is wat de nieuwe wethouder Zorgzame Stad vraagt van de partners in het sociaal domein. Deze maand in het spotlicht: Johan Boonekamp. Verbindend. Nieuwsgierig. Bevlogen. Bourgondiër.

Johan woont nu negen jaar in Gorinchem. Hij werd geboren en groeide op in Katwijk, studeerde in Utrecht en woonde daarna achtereenvolgens in Culemborg en Leerdam. Gorinchem kwam steeds nadrukkelijker in beeld. Hij werkte er jarenlang als directeur van Kunstcentrum Toon en raakte via zijn werk en het culturele leven steeds meer met de stad en haar inwoners verbonden. Onder meer als organisator van de Lingehavenconcerten. Inmiddels woont hij in de vesting. En is hij wijkwethouder van de Lingewijk.

Samen

Samen. Dat woord valt vaak in dit gesprek met Johan. Niet zo vreemd voor iemand die ooit begon als professioneel klarinettist en later orkestdirigent. “Daar leerde ik dat het grotere geheel alleen werkt als iedereen zijn bijdrage levert. In een orkest maak je samen iets wat je in je eentje nooit voor elkaar krijgt. Dat heeft me altijd enorm getrokken.”

Werken in gemeenschappen

Eigenlijk loopt dat als een rode draad door zijn leven. Van musicus werd hij cultureel ondernemer, adviseur, interim-directeur en bestuurder. Afgelopen zomer begon hij als wethouder in Gorinchem. Johan: “Mijn drijfveer? Het werken in gemeenschappen. Wat kunnen mensen voor elkaar betekenen? Hoe krijg je samen iets voor elkaar? Dát is waar ik ontzettend op aanga.”

Luisteren en ruimte geven

Zijn opleiding tot en ervaring als orkestdirigent komen daarbij nog altijd goed van pas. “Een dirigent maakt zelf geen geluid. De musici zijn de experts. Je moet ervoor zorgen dat al dat vakmanschap bij elkaar komt en er samen iets ontstaat. Daarvoor moet je richting geven, maar ook luisteren en ruimte geven.”

Als wethouder ziet hij parallellen. Ook een Zorgzame Stad kent immers talloze ‘spelers’, ieder met een eigen expertise, verantwoordelijkheid en belang. “Niet iedereen kan de prima donna zijn. Je hebt ook een slagwerker nodig, voor het ritme, en een bas voor de basis. Het gaat erom dat je elkaars rol kent en respecteert en samen keuzes maakt. Want als één onderdeel gaat oversturen, raakt het geheel uit balans.”

Streep op horizon

Daarbij wil Johan niet degene zijn die bij zijn aantreden de hele partituur herschrijft. “Ik heb deze portefeuille tijdelijk te leen. Er ligt al ontzettend veel en daar wil ik op voortbouwen. Zoals de Integrale Samenlevingsvisie. Ik voeg daar mijn eigen passie, energie en expertise aan toe. En als ik het over vier jaar iets beter kan achterlaten dan ik het aantrof, dan zou dat mooi zijn. Ik zie geen stip op de horizon, maar een streep.”

Doorgronden en doorvoelen

Zijn nieuwsgierigheid helpt hem daarbij. Al geeft hij lachend toe dat die voor anderen soms ook behoorlijk intens kan zijn. Johan vraagt door. En dan nóg een keer. Tot hij niet alleen doorgrondt – met het hoofd – wat iemand bedoelt, maar het in zijn lichaam ook doorvoelt. “Ik stel geen vragen om iemand op een fout te betrappen of te veroordelen”, benadrukt hij, “maar om echt te begrijpen.”

Juist omdat het sociaal domein met schaarste te maken heeft, vindt hij die open houding belangrijk. Niet alles kan. Maar beperkingen kunnen óók creativiteit losmaken. “We moeten het lef hebben om binnen de kaders anders te denken en creatief te zijn. Niet automatisch doorgaan met iets omdat we het al tien jaar zo doen.”

Stichting MUS

‘De zorg’ is voor Johan veel meer dan een bestuurlijke portefeuille. Dat heeft alles te maken met stichting MUS. Als medeoprichter en voorzitter hielp hij een woonvoorziening realiseren voor jongvolwassenen met een licht verstandelijke beperking. Zijn eigen zoon woont er.

Die ervaring bracht het sociaal domein heel dichtbij. Hij zag hoe groot het verschil kan zijn tussen beleid en het dagelijks leven van mensen. “Beleidsprocessen vragen om een lange adem, maar inwoners hebben directe behoeften. Ik leerde eerlijk uitleggen wat wel en wat niet kan en balanceren tussen geduld en daadkracht”, vertelt hij. En: “Iemands individuele situatie is belangrijk. Het gaat om detail en nuance, maar het is ook van belang én mogelijk om te collectiviseren, om ondersteuning meer gezamenlijk te organiseren.”

Iets teruggeven

Na twintig jaar interimwerk bij de ene na de andere organisatie, wilde Johan zich langere tijd aan één plek en één maatschappelijk onderwerp verbinden. De post van wethouder in Gorinchem past hem naadloos: “Ik heb best veel aan Gorinchem te danken. Nu kan ik iets teruggeven en mijn ervaring inzetten voor de maatschappij.”

Lekker los gaan

En buiten het stadhuis? Hij is vader van twee, doet aan buitenfitness, speelt nog als hobby basklarinet in een orkest, bezoekt graag concerten (van klassiek tot pop), kiest het liefst voor zon- en strandvakanties en houdt af en toe wel van een goed gesprek onder het genot van een lekker wijntje en hapje. “Ja, ik ben wel een Bourgondiër en vind: Je moet ook wel eens lekker los durven gaan.”